การพัฒนาเศรษฐกิจในอดีตมักให้ความสำคัญกับการเติบโตของ GDP เป็นหลัก อย่างไรก็ตาม การเพิ่มขึ้นของ GDP ไม่ได้หมายความว่าประชาชนจะมีคุณภาพชีวิตที่ดีหรือมีความสุขเสมอไป หลายประเทศยังประสบปัญหาความเหลื่อมล้ำ ความเครียด สุขภาพจิต และปัญหาสิ่งแวดล้อม
ใช้ข้อมูลภาคตัดขวาง (Cross-sectional data) จาก 146 ประเทศทั่วโลก รวบรวมจากฐานข้อมูลของ UNDP และ World Happiness Report (ปี 2022) โดยมีตัวแปรดังนี้:
| ตัวแปร | ความหมาย | สมมติฐานความสัมพันธ์ |
|---|---|---|
| HAP (ตัวแปรตาม) | คะแนนความสุข (Happiness) | - |
| GDP | ความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจของประเทศ | เชิงบวก (+) |
| SOS | การสนับสนุนทางสังคม | เชิงบวก (+) |
| HLE | อายุคาดเฉลี่ยของการมีสุขภาพดี | เชิงบวก (+) *ในรายงานต้นฉบับตั้งสมมติฐาน <0 แต่ตามหลักควรเป็นเชิงบวก |
| FRE | เสรีภาพในการตัดสินใจใช้ชีวิต | เชิงบวก (+) *ในรายงานต้นฉบับตั้งสมมติฐาน <0 แต่ตามหลักควรเป็นเชิงบวก |
| GEN | ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ | เชิงบวก (+) *ในรายงานต้นฉบับตั้งสมมติฐาน <0 แต่ตามหลักควรเป็นเชิงบวก |
| COR | การรับรู้การทุจริตคอรัปชัน | เชิงลบ (-) |
| MPI | ดัชนีความยากจนหลายมิติ | เชิงลบ (-) |
การวิเคราะห์ใช้วิธีถดถอยเชิงซ้อน (Multiple Regression Analysis) และการประมาณค่าความคลาดเคลื่อนที่มีความทนทาน (Robust Standard Errors) ประกอบด้วย 3 แบบจำลอง ได้แก่:
จากกลุ่มตัวอย่าง 146 ประเทศ พบว่ามีระดับความสุขเฉลี่ย (HAP) อยู่ที่ 4.95 คะแนน สะท้อนให้เห็นว่ากลุ่มประเทศตัวอย่างมีระดับความสุขปานกลาง โดยกลุ่ม 10 ประเทศที่มีความสุขสูงสุดมีคะแนนกระจายตัวอย่างสมดุลในช่วง 6.02 - 6.46 คะแนน
เมื่อเปรียบเทียบกับ GDP พบว่า ประเทศที่มี GDP สูงสุด ไม่ได้ตรงกับประเทศที่มีความสุขสูงสุดทั้งหมด ซึ่งยืนยันแนวคิดที่ว่ารายได้ไม่ใช่ปัจจัยเดียวที่กำหนดความเป็นอยู่ที่ดี
| อันดับ | ประเทศ (Country) | คะแนนความสุข (Happiness Score) |
|---|---|---|
| 1 | โคโซโว (Kosovo) | 6.46 |
| 2 | ปานามา (Panama) | 6.31 |
| 3 | บราซิล (Brazil) | 6.29 |
| 4 | กัวเตมาลา (Guatemala) | 6.26 |
| 5 | นิการากัว (Nicaragua) | 6.16 |
| 6 | เม็กซิโก (Mexico) | 6.13 |
| 7 | เอลซัลวาดอร์ (El Salvador) | 6.12 |
| 8 | มอริเชียส (Mauritius) | 6.07 |
| 9 | อุซเบกิสถาน (Uzbekistan) | 6.06 |
| 10 | ฮอนดูรัส (Honduras) | 6.02 |
จากทั้ง 3 แบบจำลอง (Linear, Log-log, Log-lin) พบว่าแบบจำลองมีความเหมาะสมทางสถิติ (Prob > F = 0.0000) โดยมีตัวแปรที่ส่งผลต่อคะแนนความสุขดังนี้:
| ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความสุข | ทิศทางความสัมพันธ์ | คำอธิบาย |
|---|---|---|
| ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) | เชิงบวก (+) | มีนัยสำคัญ เมื่อเติบโตขึ้นประชาชนมีรายได้เพิ่ม เข้าถึงบริการที่จำเป็นได้ดีขึ้น |
| การสนับสนุนทางสังคม (SOS) | เชิงบวก (+) | มีนัยสำคัญสูง การมีเครือข่ายครอบครัว/สังคมช่วยลดความเครียด เพิ่มความมั่นคงทางจิตใจ |
| เสรีภาพในการตัดสินใจ (FRE) | เชิงบวก (+) | มีนัยสำคัญสูง การมีเสรีภาพเลือกวิถีชีวิต ส่งผลให้ระดับความพึงพอใจในชีวิตเพิ่มขึ้น |
| สุขภาพขัยเฉลี่ย (HLE) | เชิงบวก (+) | ไม่มีนัยสำคัญชัดเจนในบางโมเดล อาจเป็นเพราะเป็นปัจจัยพื้นฐานที่คล้ายคลึงกันในหลายประเทศ |
| การรับรู้การทุจริต (COR) & ความยากจน (MPI) | เชิงลบ (-) | ทิศทางเชิงลบ (ความยากจน/คอร์รัปชันสูง = ความสุขลด) แต่ทางสถิติผลอาจยังไม่เด่นชัดในโมเดลนี้ |
การพัฒนาเศรษฐกิจเพียงด้านรายได้ (GDP) ไม่เพียงพอในการยกระดับความเป็นอยู่ที่ดี ประชาชนต้องการมิติทางสังคม เสรีภาพ และคุณภาพชีวิตควบคู่กันไป ความสัมพันธ์ที่พบเป็นลักษณะความสัมพันธ์เชิงสหสัมพันธ์ (Association) ไม่ใช่ความเป็นเหตุเป็นผลโดยตรง เนื่องจากเป็นข้อมูลภาคตัดขวาง